ساعت و تقویم ایران

رادمان پورماهک، نام اصلی یعقوب لیث صفاری، یکی از چهره‌های برجسته و ماندگار تاریخ ایران است که در سده سوم هجری برخاست و به‌عنوان نخستین پادشاه ایرانی پس از حمله تازیان، پرچم استقلال و بازسازی هویت ملی را برافراشت. او برخاسته از طبقه‌ای مردمی و پیشه‌ور بود که به‌واسطه شجاعت، توان رهبری و روحیه میهن‌دوستی‌اش، از مسگری به فرماندهی یک نهضت بزرگ رسید. یعقوب با بنیان‌گذاری سلسله صفاریان در سیستان، توانست بخش‌های بزرگی از ایران مانند کرمان، فارس، خراسان و ری را از سلطه عباسیان خارج کرده و حکومتی مستقل برپایۀ هویت ایرانی پایه‌گذاری کند. تلاش او برای بازگرداندن زبان فارسی به جایگاه رسمی، آغاز حرکتی فرهنگی و ملی بود که بعدها با قدرت ادامه یافت.

یعقوب لیث نه‌تنها مردی جنگاور و سیاست‌مدار بود، بلکه نماد بیداری ملی و بازگشت غرور ایرانی پس از قرن‌ها تحقیر و سلطه بیگانگان به‌شمار می‌رفت. او خود را نه خلیفه، بلکه پادشاه ایران می‌نامید، و برخلاف دیگر مدعیان قدرت آن دوران، هیچ‌گاه در برابر خلیفه عباسی کرنش نکرد. جایگاه او در تاریخ ایران، جایگاه قهرمانی‌ست که بدون تکیه بر تبار شاهی، تنها با اتکای به مردم و اندیشه آزادی، نخستین دولت ایرانی پس از ساسانیان را بنیان نهاد. او در سال ۲۶۵ هجری قمری در گندیشاپور درگذشت، اما نامش به‌عنوان نخستین احیاگر ایران در حافظه تاریخی این سرزمین باقی ماند.

آرامگاه یعقوب لیث صفاری در نزدیکی دزفول، بنایی‌ست ساده اما باشکوه که جلوه‌ای از معماری اصیل ایرانی را در خود دارد. گنبد مخروطی بلند، دیوارهای ستبر آجری، قوس‌های منحنی و نمای آجری مشبک، همگی نشانگر زیبایی‌شناسی ایرانی در سده‌های نخست پس از اسلام‌اند که بدون وابستگی به تزئینات افراطی، عظمت و وقار را بازتاب می‌دهند. حیاط سنگ‌فرش‌شده و باغچه‌های منظم اطراف آرامگاه، فضایی آرام و تأمل‌برانگیز فراهم کرده است. این بنا فراتر از یک مقبره، نمادی‌ست از ایستادگی، استقلال‌خواهی و بازگشت روح ایرانی در دوران پس از یورش تازیان؛ یادمانی برای مردی که جرأت کرد بار دیگر نام ایران را بلند بر زبان‌ها جاری سازد.